Entropi
Ayrıca: entropy · Entropie
Entropi, bir termodinamik sistemin durumunu niteleyen niceliktir. Klasik tanımda, tersinir bir süreçte sisteme aktarılan ısının mutlak sıcaklığa bölümüyle verilir ve bir durum fonksiyonudur: değeri sistemin o anki durumuna bağlıdır, oraya hangi yoldan gelindiğine değil. İstatistiksel yorumda ise bir makro durumu gerçekleştirebilen mikro durumların çokluğuyla ilgilidir.
Klasik tanım
Kapalı bir sistem, sıcaklığı T iken tersinir bir süreçte küçük bir dq ısısı alıyorsa, sistemin entropi değişimi bu ısının mutlak sıcaklığa bölümüne eşittir:
dS = dq_tersinir / T
Isı tek başına bir durum fonksiyonu değildir — bir sistemin "ne kadar ısısı olduğu" sorusu anlamsızdır. Ama 1/T çarpanıyla birlikte ele alındığında ortaya bir durum fonksiyonu çıkar. Entropinin gücü buradadır: bir sistemin entropisi, o duruma hangi yoldan gelindiğinden bağımsızdır.
Isı tersinmez biçimde aktarılırsa entropi değişimi bu değerden büyük olur.
İstatistiksel yorum
Entropinin ikinci okuması istatistikseldir: bir makro durum (sıcaklık, basınç, hacim gibi ölçülebilir büyüklüklerle tanımlanan durum) genellikle çok sayıda farklı mikroskobik düzenlemeyle gerçekleşebilir. Entropi, bu çokluğun ölçüsüdür.
Bu bakış, ikinci yasanın neden bir yasak değil de bir yönelim gibi davrandığını açıklar: moleküler topluluklar, kendiliğinden, daha az çoklukla gerçekleşen düzenlemelerden daha çok çoklukla gerçekleşenlere doğru evrilir — çünkü ikincileri çok daha olasıdır.
Bu istatistiksel çerçeveyi kuran isim Ludwig Boltzmann'dır (1844–1906); ününü istatistiksel mekaniği kurmasına borçludur ve ikinci yasayı mekanik ilkelerden türetme çalışmasını 1890'larda yürütmüştür.
Adının kökeni
Terimi 1865'te Rudolf Clausius türetti. Sözcüğü bilinçli olarak energie'ye benzer kurduğunu, iki niceliğin fiziksel anlamlarının birbirine öylesine yakın olduğunu ki neredeyse ikiz sayılabileceklerini yazar.
Yaygın yanlış anlama
Entropi çoğu zaman düpedüz "düzensizlik" diye çevrilir. Benzetme sezgi verir ama yanıltıcıdır: entropi bir düzen yargısı değil, erişilebilir mikro durumların sayısıyla ilgili nicel bir büyüklüktür. "Düzenli" görünen bir yapının entropisi, "dağınık" görünen bir başkasınınkinden yüksek olabilir.
İlgili maddeler
Kaynakça
- A
Ueber verschiedene für die Anwendung bequeme Formen der Hauptgleichungen der mechanischen Wärmetheorie — Rudolf Clausius, Annalen der Physik, cilt 125, 1865
Desteklediği iddia: Terimin 1865'te türetilmesi ve 'energie' ile benzerlik gerekçesi
- B
Ludwig Boltzmann — MacTutor History of Mathematics Archive — J. J. O'Connor, E. F. Robertson, University of St Andrews
Desteklediği iddia: Boltzmann'ın yaşam tarihleri ve istatistiksel mekaniği kurması
- B
Thermodynamics and Chemical Equilibrium — 9.01: The Second Law of Thermodynamics — Paul Ellgen, Chemistry LibreTexts
Desteklediği iddia: dS = dq_tersinir / T tanımı ve entropinin durum fonksiyonu oluşu
- C
Second Law of Thermodynamics — HyperPhysics — Rod Nave, Georgia State University
Desteklediği iddia: Entropinin mikro durum çokluğu olarak yorumlanması